(ĐTCK) Khi hạn mức tín dụng hạn hẹp hơn trước, nhiều ngân hàng muốn tự bán bảo hiểm để tăng thu ngoài lãi, thay vì chỉ phân phối sản phẩm bảo hiểm thông qua mô hình bancassurance và điều này khiến thị trường bảo hiểm thêm phần cạnh tranh gay gắt.
Mang theo nhiều kỳ vọng
Đại hội đồng cổ đông (ĐHCĐ) thường niên 2026 của TPBank diễn ra cuối tháng 4/2026 đã thông qua chủ trường cho ngân hàng này thành lập hãng bảo hiểm riêng để mở rộng hệ sinh thái kinh doanh, tăng thu ngoài lãi. Tên gọi dự kiến là Công ty Bảo hiểm phi nhân thọ Tiên Phong (TPBIns), trong đó TPBank sở hữu ít nhất 50% vốn điều lệ.
Tổng giám đốc TPBank – ông Nguyễn Hưng cho biết, dù hoạt động bán chéo bảo hiểm chịu ảnh hưởng nhất định sau giai đoạn khó khăn vừa qua, nhưng mảng bảo hiểm phi nhân thọ còn nhiều dư địa khai thác, nhu cầu kết hợp bảo hiểm trong ngân hàng như bảo hiểm thương mại, xuất nhập khẩu, vật chất xe, bảo hiểm sức khỏe… còn rất lớn.
Có thể thấy, thay vì chỉ dừng ở vai trò phân phối sản phẩm bảo hiểm thông qua mô hình bancassurance, thêm nhiều ngân hàng tìm hướng đi mới, muốn tự bán bảo hiểm để hoàn thiện hệ sinh thái tài chính của mình, tận dụng tệp khách hàng lớn sẵn có nhằm gia tăng nguồn thu từ việc bán chéo sản phẩm. Các ngân hàng có thể tối ưu hóa lợi thế về dữ liệu khách hàng, mạng lưới chi nhánh… để mở rộng phân phối bảo hiểm hiệu quả, qua đó gia tăng biên lợi nhuận thông qua chuỗi giá trị khép kín và kiểm soát chặt chẽ chất lượng dịch vụ, trải nghiệm khách hàng, tạo nguồn thu ngoài lãi bền vững, gia tăng giá trị vòng đời khách hàng.
Thực tế, trong 2 năm gần đây, nhiều ngân hàng (đều đã niêm yết cổ phiếu trên sàn chứng khoán) đã thành lập cũng như xin ý kiến cổ đông về việc mở công ty bảo hiểm. Tại mùa ĐHCĐ năm nay, ngoài TPBank, ACB và VPBank cũng đã thông qua chủ trương rót vốn thành lập công ty bảo hiểm trực thuộc. Phân khúc phi nhân thọ thu hút sự tham gia của TPBank và ACB, trong khi VPBank lên kế hoạch thâm nhập mảng bảo hiểm nhân thọ để hoàn thiện chuỗi dịch vụ tài chính. Trước đó, Techcombank đã cho đi vào hoạt động 2 công ty bảo hiểm trong cả mảng phi nhân thọ và nhân thọ.
Với riêng mảng bảo hiểm phi nhân thọ, nhiều ngân hàng đã tham gia vào mảng này có thể kể đến là VietinBank với Bảo hiểm VietinBank (VBI), Agribank với Bảo hiểm Agribank (ABIC), BIDV với Bảo hiểm BIDV (BIC), MB với Bảo hiểm Quân đội (MIC), SHB với Bảo hiểm Sài Gòn – Hà Nội (BSH), HDBank với Bảo hiểm HD (HD Insurance – HDI), LPBank với Bảo hiểm LPBank (LPBI)…
Lãnh đạo các ngân hàng đều nhìn nhận rằng, việc thành lập công ty con hoạt động trong lĩnh vực bảo hiểm ngoài mang lại những ý nghĩa như trên, thì còn giúp tối đa hóa lợi ích của các cổ đông. Bởi vậy, các ngân hàng đều đặt nhiều kỳ vọng vào “đứa con bảo hiểm” này.
TPBank dự kiến, trong 5 năm đầu, doanh thu phí bảo hiểm gốc của TPBIns có thể đạt 2.000-2.300 tỷ đồng mỗi năm khi ổn định, với tốc độ tăng trưởng doanh thu phí bảo hiểm kép hàng năm (CAGR) đạt trên 50%. Lợi nhuận trước thuế được kỳ vọng chuyển biến tích cực sau giai đoạn đầu tư ban đầu, đạt khoảng 200-300 tỷ đồng/năm kể từ năm thứ 3, qua đó từng bước trở thành một trong những đơn vị đóng góp hiệu quả vào kết quả kinh doanh chung.
Còn ACB mong muốn công ty con bảo hiểm chuẩn bị thành lập là Công ty TNHH Bảo hiểm phi nhân thọ ACB – ACB Insurance (vốn điều lệ ban đầu 500 tỷ đồng) sẽ chiếm trên 1,5% thị phần thị trường bảo hiểm phi nhân thọ sau 5 năm hoạt động, CAGR được kỳ vọng đạt trên 50%/năm và duy trì biên lợi nhuận gộp trên 20%/năm trong giai đoạn 2026-2030. Tổng tài sản của công ty bảo hiểm này dự kiến chạm mốc 2.000 tỷ đồng sau 5 năm, đi kèm tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE) duy trì trên 20%/năm trong giai đoạn này.
VPBank lên kế hoạch thiết lập công ty bảo hiểm nhân thọ quy mô vốn điều lệ ban đầu 2.000 tỷ đồng. Trước đó, ngân hàng này đã có một công ty bảo hiểm khác hoạt động trong mảng phi nhân thọ là Bảo hiểm OPES. Việc lập thêm công ty bảo hiểm nhân thọ sẽ giúp VPBank hoàn thiện hệ sinh thái của mình.
Techcombank cũng có tham vọng công ty con hoạt động trong mảng bảo hiểm nhân thọ là Công ty Bảo hiểm nhân thọ Kỹ Thương (TCLife) sẽ mang về lợi nhuận ròng hơn 1.190 tỷ đồng, tương đương tỷ suất sinh lời 23,4% đến năm 2030. TCLife được thành lập vào cuối tháng 7/2025.
Chiếm dần thị phần
Trong bối cảnh hạn mức tín dụng hạn hẹp hơn trước, việc các ngân hàng thương mại muốn đa dạng hóa nguồn thu, tăng thu ngoài lãi bằng việc “lấn sân” sang lĩnh vực bảo hiểm là hướng đi phù hợp và trên thực tế, hướng đi này đang thu về “quả ngọt”.
Trong bối cảnh hạn mức tín dụng hạn hẹp hơn trước, việc các ngân hàng thương mại muốn đa dạng hóa nguồn thu, tăng thu ngoài lãi bằng việc “lấn sân” sang lĩnh vực bảo hiểm là hướng đi phù hợp và trên thực tế, hướng đi này đang thu về “quả ngọt”.
Số liệu từ Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam cho thấy, tính đến hết tháng 3/2026, doanh thu phí của nhóm công ty bảo hiểm phi nhân thọ trực thuộc ngân hàng đều tăng trưởng cao, chiếm khoảng 25% tổng doanh thu phí toàn thị trường bảo hiểm phi nhân thọ.
Chẳng hạn, “tân binh” Công ty cổ phần Bảo hiểm phi nhân thọ Techcom (TCGIns) của Techcombank ghi nhận doanh thu phí quý I/2026 tăng tới hơn 200% so với cùng kỳ năm trước, đạt gần 265 tỷ đồng, chiếm 1,1% thị phần toàn ngành.
VBI của Vietinbank cũng đạt mức tăng trưởng doanh thu phí ấn tượng 33% trong 3 tháng đầu năm 2026 là 1.343 tỷ đồng, chiếm 5,5% thị phần. OPES của VPBank đạt 1.270 tỷ đồng doanh thu phí trong quý I/2026, tăng trưởng 15% và chiếm 5,2% thị phần.
Thị phần doanh thu phí của MIC hiện chiếm gần 6% toàn thị trường, doanh thu phí 3 tháng đầu năm nay tăng gần 14% so với cùng kỳ, đạt 1.445 tỷ đồng. BIC đạt 1.185 tỷ đồng doanh thu phí trong quý I/2026, tăng 6,3% so với cùng kỳ và chiếm 4,8% thị phần toàn thị trường. Bảo hiểm LPBank cũng tăng trưởng doanh thu gần 40% trong quý đầu năm nay, đạt 322 tỷ đồng.
Trước làn sóng ngân hàng “lấn sân” sang lĩnh vực bảo hiểm, các công ty bảo hiểm không có ngân hàng mẹ đỡ đầu như PVI, PJICO, PTI, Bảo Minh, DBV, AAA… đã có sự chuẩn bị nhằm gia tăng sức cạnh tranh trên thị trường.
Chia sẻ tại ĐHCĐ thường niên 2026 diễn ra vào cuối tháng 4 vừa qua, bà Phạm Minh Hương – Chủ tịch Hội đồng quản trị PTI nhìn nhận, nhiều ngân hàng đang mở rộng hệ sinh thái kinh doanh thông qua việc thành lập các công ty bảo hiểm, khiến áp lực cạnh tranh trên thị trường ngày càng lớn, buộc các công bảo hiểm phải nâng cao năng lực tại từng “điểm chạm” với khách hàng. Các công ty bảo hiểm sẽ cần phải thiết lập được đội ngũ kinh doanh chất lượng, có trình độ chuyên môn và chuẩn mực kinh doanh tốt hơn.
“Trong bối cảnh hướng đến doanh số có rủi ro thấp, thay đổi quy mô toàn diện, Công ty mất nhiều nhân sự, bị cạnh tranh và tuyển dụng khó, nhưng quan điểm của PTI là lùi một bước để tiến một bước, bù đắp lại những gì đã đánh mất bằng một nền tảng bền vững hơn”, bà Hương nói.
Trả lời câu hỏi của cổ đông vì sao PTI để lượng tiền mặt cao ở ngân hàng lên tới 700 tỷ đồng, bà Hương cho biết là nhằm thúc đẩy phát triển kênh bancassurance, gia tăng thêm được doanh số qua kênh ngân hàng, góp phần tăng trưởng tốt hơn.
Sau năm 2022 báo lỗ hơn 350 tỷ đồng, giai đoạn 2023-2025, hoạt động kinh doanh của PTI dần phục hồi. Kết thúc năm tài chính 2025, PTI ghi nhận lợi nhuận trước thuế đạt 372,8 tỷ đồng, vượt 16,5% kế hoạch đề ra. Điểm nhấn trong báo cáo tài chính là tỷ lệ chi phí kết hợp (Combined Ratio) duy trì ở mức 91,85%. Chỉ số này giúp PTI khẳng định hiệu quả nghiệp vụ trong nhóm 10 doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ lớn nhất thị trường.
Năm 2026, PTI đặt mục tiêu doanh thu bảo hiểm đạt 4.139 tỷ đồng, tăng 25% so với thực hiện năm 2025. Để bảo đảm sự ổn định, chỉ tiêu lợi nhuận trước thuế được Hội đồng quản trị PTI xác định thận trọng ở mức 320 tỷ đồng, giảm hơn 14% so với kết quả năm trước.
